Kwento ng pagkamulat

nagisnan ko ang liwanag sa aking mga mata
mula sa pagkahimbing ay dumatal ang umaga
tila sikat ng araw ay panibagong pag-asa
habang kinakaharap ang laksang pakikibaka

namulat akong di magkapantay ang kalagayan
ng samutsaring tao sa kinagisnang lipunan
tanong ko: bakit may mahirap, bakit may mayaman
sistema'y inaral upang di magulumihanan

di ko mawari bakit ganito sa bayan natin
dapat ang lipunang ito'y suriin at baguhin
mayaman ang mapagsamantala't mapang-alipin
gayong dukhang inaapi'y mga kapwa tao rin

"Iisa ang pagkatao ng lahat," ang sabi nga
ni Gat Emilio Jacinto na bayaning dakila
dahil dito'y hinanap ang diwang mapagpalaya
hanggang aking makasama ang uring manggagawa

nagsuri't aking natutunan ang kanilang layon
sila pala'y may dakilang papel upang bumangon
ang mga api't pinagsasamantalahang nasyon
prinsipyo ng uring manggagawa, ito ang tugon

dahil sa kanila'y namulat ako't naririto
prinsipyo't misyon ng uring obrero'y niyakap ko
at aming itatayo ang lipunang makatao
salamat sa nagmulat sa akin, mabuhay kayo!

- gregbituinjr.

Kwento ng pagkabulag

nawala na ang liwanag sa aking mga mata
di na mapagmasdan ang mga tanawing kayganda
di na rin masilayan ang magagandang sagala
ang mga nasa isip ay di na rin maipinta

pakiramdam ko, tila ba daigdig na'y nagunaw
pati pakikipagkapwa tao'y di na matanaw
na panlipunang hustisya'y may tarak na balaraw
totoo pa'y kayraming batang sa tokhang pumanaw

di ko lubos maisip bakit dapat pang mabulag
gayong mata'y iningatan lalo't nababagabag
kayraming krimeng naganap at batas na nilabag
pati na karapatang pantao'y pupusag-pusag

buti't bulag na di kita ang karima-rimarim
na pulos krimen, pagpaslang, korupsyon, paninimdim
sakaling makakita muli't di sanay sa dilim
nawa'y may hustisya pa rin sa kabila ng lagim

- gregbituinjr.

Bihirang magkape

bihira pa rin akong magkape, tulad ng dati
nagtitipid ng panggastos kaya di nagkakape
maliban kung may mag-alok sa pulong at nagsabi
ngunit di na magkakape kung ako pa'y bibili

lalo ngayong kwarantina, si misis ay mahilig
magkape kaya napapakape rin ang makisig
dapat nang magtipid ngayong panahon ng ligalig
kaya nagkakasya na lang sa mainit na tubig

kung sanay kang magkape, umaga, tanghali, hapon
gabi, di na ito basta-basta magawa ngayon
walang sahod, walang pambili, at walang limayon
buhay-lockdown na ito, tipid-tipid pag naglaon

masarap namang magkape lalo't kapeng barako
nagpapaaraw sa umaga't nageehersisyo
subalit sa panahong ang sitwasyon ay ganito
may dahilang maging kuripot, nasa lockdowan tayo

- gregbituinjr.

Patuloy ang page-ekobrik kahit umuulan

patuloy ang page-ekobrik kahit umuulan
kaylakas ng tikatik, aba'y nagraragasaan
animo'y may demolisyon, yero'y nag-aangasan
habang nage-ekobrik ay patuloy sa paggampan

matagal maggupit, daliri rin ay nangangalay
dapat din, loob ng plastik ay malinisang tunay
punasan ng basahan o banlawan at isampay
walang latak ng pagkain ang plastik na ginutay

mga ginupit ay ipapasok sa boteng plastik
dapat malinis upang walang mikrobyong sumiksik
dapat di rin basa, patpat na kahoy ang paniksik
gagawing sintigas ng bato ang bawat ekobrik

habang kwarantina, sa page-ekobrik tumutok
doon ililibing ang plastik na di nabubulok
mai-ekobrik din kaya ang mga trapong bugok
dahil mga plastik din itong nakasusulasok

- gregbituinjr.

Ngitngit ng kalikasan

kanina'y tirik ang araw, subalit nagbabadya
ang pagbuhos ng malakas na ulan, biglang-bigla
sa yerong bubong tila bato'y nagbagsakang lubha
sa nangingitim na ulap ay biglang kumawala

ibinuhos na ng kalikasan ang kanyang ngitngit
lalo't usok ng coal-fired power plants ay abot-langit
nang mapuno ng plastik ang dagat, nakakagalit
kalikasan ay nagwala't sa lupa gumigitgit

tuwang-tuwa naman ang magsasaka't nadiligan
ang mga tanim niyang nilinang sa kabukiran
habang animo'y basurahan ang mga lansangan
nagbaha pagkat sa kanal, plastik na'y nagbarahan

biktima ng ngitngit ng kalikasan ay tayo rin
batas ng kapaligiran ay alamin at sundin
huwag mo nang dumihan kung di mo kayang linisin
kalikasan ay buhay kaya alagaan natin

- gregbituinjr.

Bakit nga ba marami raw pasaway sa Maynila

Bakit nga ba marami raw pasaway sa Maynila

bakit nga ba marami raw pasaway sa Maynila
habang lockdown, laging iyon ang nababalita
dahil ba pasaway talaga ang taga-Maynila
o malapit kasi roon ang tagapagbalita

palibot ng Maynila ang mayorya ng masmidya
nasa Lungsod Quezon, Pasay, Makati, at saan pa
sa Malabon at Navotas ay swerteng makapunta
sila'y nasa sentro ng pulitika't ekonomya

nasa Maynila ang Malakanyang, ang nasa rurok
ng gobyerno, at pasaway din ba ang nasa tuktok
laki akong Maynila, sa distrito ng Sampaloc
kaya minsan naaamoy ang nakasusulasok

nasa Maynila rin ang matatandang kolehiyo
ang U.S.T., pinagdiwang na'y pang-apat na siglo
ang Letran ngayong apatnadaang taon na nito
pati ang La Salle, Mapua, San Beda, Ateneo

ang Kongreso'y nasa Q.C., Senado'y nasa Pasay
sakop ng Metro Manila, sila rin ba'y pasaway
ang totoo, nasa Maynila ang masmidyang hanay
kaya balita pag nilatag ay pambansang tunay

nasa Maynila ang balita, napapag-usapan
ng mga komentarista sa radyo't pahayagan
magrali sa Mendyola't pambansa na ang latagan
ganyan ang Maynila, na pasaway lang ay iilan

- gregbituinjr.
05.10.2020

Gisingin mo ako sa tagal nang pagkakahimbing

Gisingin mo ako sa tagal nang pagkakahimbing

gisingin mo ako sa tagal nang pagkakahimbing
na diyosa ng kagandahan ang aking kapiling
na kasama ko'y prinsesa mula sa toreng garing
na baka pantasyang ito'y tunay pag di nagising

sasabihing ako'y binangungot ng kagandahan
na isa palang diwata ang aking nakatipan
habang ako'y dalitang kapiling ng kagipitan
na ginhawa ng bayan ko ang tanging kasagutan

mutya'y naglalayag sa diwa ng abang makata
na tila bilanggong nakagapos sa tanikala
na sa pagkakahimbing ay tila di makawala
na tanging saksi sa kanya'y ang lobong maninila

dapat na akong magising, mayroon pang labanan
tulad kong mandirigma'y dapat handa sa digmaan
kasama'y hukbong mapagpalaya sa sagupaan
tunggaliang dapat na naming mapagtagumpayan

- gregbituinjr.

Ayokong maging pabigat

Ayokong maging pabigat

Ayokong maging pabigat, ito ang aking hiyaw
Yayao akong di pabigat sa mundong ibabaw
Oo, nagsusuri akong may ibang natatanaw
Kumilos man akong may batong pasan bawat araw

O, kung wala kang pag-ibig sa kapwa kung sakali
Nakibaka ka kaya upang obrero'y magwagi?
Ginhawang asam ng uring manggagawa ang binhi
Maghandang buwagin ang sistemang mapang-aglahi

Aktibista akong may adhikaing sinimulan
Ginagampanan kong lubos ang tungkuling pinasan
Iniisip ang kapakanan ng masa't samahan
Ng uring manggagawa, ng dukha, di ng iilan

Gising ang diwa sa samutsaring isyu't problema
Pagkamulat ko'y mula sa uring obrero't masa
At nangangarap baguhin ang bulok na sistema
Bisig ko't kamaong kuyom ay tanda ng pagbaka

Ibig kong mag-ambag sa ginhawa ng kapwa tao
Gaya ng pangarap ng dakilang Katipunero
Ayokong maging pabigat, buhay ko ang ambag ko
Tatahakin ang landas ng lipunang makatao

- gregbituinjr.
05.10.2020

Happy Mother's Day! - a Tagalog poem

Happy Mother's Day, pagpupugay sa lahat ng nanay!
Anak po'y naritong nagpapasalamat ng tunay!
Pagkat kayo'y inang mahal! Mabuhay po! Mabuhay!

Pangarap po namin ay naabot dahil sa inyo
Yamang pagmamahal ninyo sa anak ay solido
Mahal po namin kayo! Kami sa inyo'y saludo!

O, inay, na nag-alaga mula sinapupunan
Tigib ang pag-aaruga sa anak nang isilang
Heto kaming tumatag para sa kinabukasan

Espesyal pong araw na ito. Happy Mother's Day po!
Ramdam itong pagpapahalagang mula sa puso
Sa inyo, pagmamahal namin ay di maglalaho!

Dahil sa inyo, matatag at may dignidad kami
At pinag-aral, pinangaralan hanggang paglaki
Yamang kayong aming magulang ang aming bayani

- Greg Jr. and Liberty
05.10.2020

Ilang tanaga sa karapatan

karapatang pantao'y
dapat nirerespeto
oo, tibak man tayo'y
nais ng pagbabago

bagong sistema'y nais
dukha'y di na magtiis
sa hirap, dusa't hapis
na dapat nang mapalis

dapat mong ipaglaban
ang bawat karapatan
huwag mong kalimutan
ang iyong kaapihan

saan nga ba papunta
ang balikong sistema
na ang dulot sa masa
ay pawang pagdurusa

dapat lang maghimagsik
bago mata'y tumirik
tatanggalin ang tinik
sa buhay na tiwarik

bawat danas ay alab
upang mitsa'y magsiklab
himagsik ay lagablab
nang sistema'y matungkab

kaya mabuting gawin
yakapin ang layunin
gawin ang simulain
tuparin ang tungkulin

kilos na, kaibigan
baguhin ang lipunan
ipagtanggol ang bayan
mula sa kaapihan

- gregbituinjr.

* tanaga - uri ng katutubong tulang may pitong pantig bawat taludtod

Huwag palahin ang lupa ng mga pinagpala

huwag palahin ang lupa ng mga pinagpala
baka barilin ka ng tanod ng tusong kuhila
pribadong pag-aari daw nila'y kayraming lupa
na nais mo mang linangin, may sangkaterbang hidwa

lupa ng mga pinagpala'y huwag mong palahin
tinawag silang asindero di dahil sa asin
ang titulo'y inimbento upang lupa'y maangkin
magsasakang naglinang ng lupa'y paaalisin

lupang nilinang ng magsasaka'y biglang naglaho
kahit naririyan lang, inagaw para sa tubo
at nang dahil sa kapitalismo't burgesyang luho
itinaboy ang magsasaka doon sa malayo

kung lupang inagaw ng iba'y papalahin mo man
magsasaka't manggagawa'y dapat kasama riyan
sila ang sepulturero ng sistemang gahaman
ang lupang pinagpala'y gagawin nilang libingan

- gregbituinjr.

Balintunang kaunlaran

may nabasa akong kung anu-anong lumaganap
pag-unlad daw ngunit di ko maunawaang ganap
narating daw ng tao ang buwan, ng mahihirap
habang sa araw, dumating ang tuso't mapagpanggap

nalikha na rin ng tao ang bomba atomika
na sadyang yumanig sa Nagazaki't Hiroshima
bomba'y naglipana rin sa ilang sikat na kasa
pati sa sinehan at kabaret, kayraming bomba

saksihan kung paano nagbibigayan ang langgam
habang kape mo'y binabantuan ng maligamgam
ang panliligaw ba'y aabutin ng siyam-siyam
kung magandang dalagang bukid ang iyong inasam

iiwasan ba o lulunasan ang COVID-19?
habang wala pang makitang lunas, iwasan natin
aralin din ang lipunan at sistema'y suriin
at ang bagong hinaharap ay paghandaan na rin

- gregbituinjr.

Pasaring

tahimik lang ako kahit laging pinariringgan
ng kung anu-ano, tila ako'y sinisiraan
kaya maaga akong nagluluto ng agahan
sa gabi'y nasa kusina't lahat na'y huhugasan

bingi-bingihan na lang, puso'y ginagawang bato
kaysa manapak, masisira lang ang sarili mo
pabayaan na lang ang mga ugaling ganito
kahit nanggigigil gulpihin, tawanan lang ito

ayoko nang makasama ang ganyang magngangawa
sobra na kung sabihin kong mamatay siya nawa
ngatngatin ko na lang ng hinlalato ang kuhila
pakyu, pinapakyu ko na lang ang kanyang bunganga

panahon nang sa ganitong tao'y mapahiwalay
pag nakakasama siya'y di ako mapalagay
gayunpaman, tungkuling tangan ko'y di mapipilay
ipakitang ako pa rin ang pinakamahusay

- gregbituinjr.

Patuloy sa page-ekobrik

nagpapatuloy pa rin ako sa page-ekobrik
anuman ang tawag basta't ginugupit ang plastik
ginagawa habang lockdown kaysa mata'y tumirik
nagbibigay ng siglang tila sa akin nagbalik

habang kwarantina pa'y marami ring nagagawa
maging malikhain lang at maraming malilikha
nag-iisip, naggugupit, ang diwa'y kumakatha
maya-maya, sa katabing kwaderno'y itatala

mga nagupit na'y ipapasok sa boteng plastik
bawat nagupit ay isisiksik nang isisiksik
hanggang tumigas na animo'y batong itinirik
na magiging upuan o mesa ng katalik

ituring mong ito'y ehersisyo sa iyong lungga
pag nangalay ang kamay, saka ka lang tumunganga
sa puting ulap at bughaw na langit tumingala
baka musa ng panitik ay dumalaw sa diwa

- gregbituinjr.

Alaala ng isang gipit

pag may sampung piso sa bulsa
bibilhin ko ba'y ensaymada?
o isang kanin sa kantina?
ito kaya'y mapapagkasya?

dalawang dekada'y nagdaan
na ganito ang karanasan
lalo't pitaka'y walang laman
natutuliro ang isipan

isang pultaym na walang-wala
kumilos para sa adhika
pagkat ang masa'y lumuluha
kailanga'y bagong simula

ganito ang yakap kong buhay
na buong pusong inaalay
ngunit dapat pa ring magsikhay
para sa marangal na pakay

- gregbituinjr.

Kotang tula sa lockdown

Kotang tula sa lockdown

ngayong may lockdown ay tinutukan ko ang pagkatha
at plinano kong bawat araw ay may tatlong tula
karaniwan sa umaga pa lang, kota nang sadya
may hapon pa't gabi, pag sinipag, may bagong akda

ngunit kung sanaysay, gawa ko'y isa bawat araw
minsan ay wala, basta't tatlong tula'y umaapaw
dalawa, apat, lima, anim, pitong tula'y mapalitaw
na mula puso't diwa ng makata'y kaulayaw

patuloy ang pagkatha ng makatang aktibista
na karamihan ng tula'y paglilingkod sa masa
sa tula idinadaan ang sentimyento't puna
pati na adhikaing pagbabago ng sistema

may mga tula hinggil sa mumunting bagay
bata, bato, buto, buko, butil, ang naninilay
danas, dusa, hirap, lalo na't di ka mapalagay
ah, kayraming paksa't tula ang makata ng lumbay

kota kong tatlong tula bawat araw na'y gawain
minsan, lampas na sa kota, basta't ako'y sipagin
at ngayon, ito'y tila isang ganap na tungkulin
na matapos man ang kwarantina'y gagawin pa rin

- gregbituinjr.
05.07.2020

Kwento ng isang latang sardinas

noong ako'y binata pa'y tipid lagi sa gastos
anumang nasa pitaka'y tinitipid kong lubos
sa ulam nga'y nakaplano kung anong matutustos
isang latang sardinas nga'y di agad inuubos

maliit, pulang lata ng sardinas ang bibilhin
malasa't maanghang itong akin pang hahatiin
pang-almusal, pananghalian, panghapunan na rin
nakakabusog din, basta't marami ka lang kanin

sa turo-turo, tatlong kanin, kalahating ulam
sa kolehiyo pa'y nasanay nang iyan ang alam
tila ba sa tulad kong dukha'y iyan ang mainam
basta't busog ka't bayad, wala silang pakialam

natutunan ko iyon sa aking paggala-gala
nang umorder ng kalahating sardinas ang mama
at isang platong kanin sa turo-turo ng dukha
tila ba pulubing namamalimos ng kalinga

ako'y isang tibak na laging walang pamasahe
mabuti pa ang pulubing may sariling diskarte
isang latang sardinas lang, may ulam hanggang gabi
nakaraos muli ang isang araw, aking sabi

- gregbituinjr.

Asahan mo

asahan mo, irog
ang aking pagluhog
puso'y dinudulog
pagsinta'y kaytayog

asahan mo, sinta
nasa puso kita
laging narito ka
buhay ko't lahat na

asahan mo, giliw
sa harana'y saliw
pagsinta't aliw-iw
na di magmamaliw

asahan mo, hirang
saka'y nililinang
upang huwag lamang
poste'y binibilang

alam mo, mutya
ng buhay kong dukha
pagsinta'y panata
at tunay na sumpa

asahan mo, liyag
puso kong binihag
mo'y naging panatag
salamat sa habag

asahan mo, mahal
pagsinta mang bawal
o pagsinta'y banal
kita'y magtatagal

- gregbituinjr.

Mga dalit sa karapatan

MGA DALIT SA KARAPATAN

* Ang dalit ay katutubong pagtula na may walong pantig bawat taludtod

karapatang magpahayag

ay di dapat nilalabag

pag ito na'y tinitibag

masa'y dapat nang pumalag

karapatang magsalita

ay di dapat masawata

pag ito'y binalewala

dapat mag-alsa ng madla

karapatang magtrabaho

sana'y sapat yaong sweldo

sa lakas-paggawa'y sakto

at di lugi ang obrero

karapatan sa pabahay

sapat, disente, matibay

doon ka magpahingalay

at buuin yaring buhay

pati na ang kalusugan

ay atin ding karapatan

kung may sakit malunasan

kung gamot, bigyan o bilhan

kung walang libre, bili ka

kung mahal ang medisina

magtanong sa generika

bakasakaling may mura

karapatan sa pagkain

dalawang rason, alamin

kung may digma't sasakupin

o kalamidad sa atin

kung isa sa dal'wa'y wala

maghanapbuhay ang madla

ibenta'y lakas-paggawa

nawa'y iyong naunawa

karapatang maeduka

karapatang magprotesta

pati pag-oorganisa

at magtipon sa kalsada

marami pang karapatan

ang di ko nabanggit diyan

ngunit kung ito'y yurakan

ipagtanggol, ipaglaban

- gregbituinjr.

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lunsod (KPML), isyu ng Mayo 1-15, 2020, pahina 20.

Sa musa ng panitik

kaysarap titigan ng ngiti't maamo mong mukha
maganda mong mata't ngiti'y di makatkat sa diwa
inspirasyon na kita sa lahat kong ginagawa
diwata kitang sa panaginip ko'y di mawala
ikaw ang hinehele niring puso, O, diwata
musa ka ng panitik, paraluman ng pagkatha

- gregbituinjr.